واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
522
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
( بسبب دشمنىهاى شخصى ) در اين ميان با بددينان كشته نشوند . از آن زمان شيعيان فقط به صورت معتقدان مذهبى مخفى در ماوراء النهر ادامهء موجوديت مىدادند . اين داستانى است كه نظام الملك نقل مىكند . در « فهرست » حكايت اطفاى نهضت شيعه اندكى دگرگونه منقول است . به گفتهء وى علت عمدهء « توبهء » نصر بيمارئى بوده كه ويرا بسترى كرده بوده و ظاهرا مىپنداشته كه اين بيمارى مجازاتى است كه از عالم بالا بر او نازل گشته . نصر توانست پيش از مرگ اين نظر را به نوح ابراز دارد . نوح پس از جلوس بر تخت فرمود تا نخشبى را دعوت كنند و ميان او و فقيهان مجلس مباحثهاى ترتيب داد . فقيهان آن بددين را رسوا و سخنانش را رد كردند . از سوى ديگر نوح معلوم كرد كه نخشبى 40000 درهم از مبلغى را كه به رسم ديهء مرگ حسين معين شده بود خود تصاحب كرده است و پس از آن نخشبى و پيروانش بسياست رسيده اعدام شدند . مورخان هيچ سخنى دربارهء بددينى و الحاد نصر نقل نكردهاند . وى در روز پنجشنبه 6 آوريل سال 943 ميلادى / 332 هجرى « 1 » براثر سل ريوى بدرود جهان گفت . بيمارى او 13 ماه طول كشيد . نصر اندكى پيش از مرگ حجرهاى نزديك دروازهء كاخ براى خويش ساخت و در آنجا زندگى زاهدانهاى داشت « 2 » . فقط بنا به پارهاى از اخبار نصر نيز مانند پدر خود احمد به دست
--> ( 1 ) - تاريخ صحيح در تأليف سمعانى ( « متون » ، ص 59 ؛ چاپ مارگوليوس ، ذيل كلمهء « السامانى » ) و ترجمهء فارسى تأليف عتبى ( نرشخى ، چاپ شفر ، ضميمه 228 ) آمده . ( 2 ) - ابن الاثير ، چاپ تورنبرگ ، V I I I ، 391 ؛ مير خوند ، « تاريخ سامانيان » ، چاپ دفرمرى ، 141 .